Openbaar bestuur 2.0: de eerste stappen bij politiek en ambtenarij

In onze blog van donderdag 3 juni trokken we een duidelijke conclusie: politieke partijen en internet is een nog wat moeizame combinatie. De meeste partijen gebruiken woorden als ‘internet’, ‘digitaal’ en ‘elektronisch’ wel maar dan houdt het al snel op. Het idee dat internet meer is dan alleen technologie maar vooral een platform is voor innovatie, nieuwe business, creëren van sociale netwerken en betere dienstverlening, is nog maar beperkt doorleefd bij de meeste partijen. In onze blog van eergisteren en gisteren toonden we dat nog aan rondom de dossiers Gezondheid en Mobiliteit.

Een nog strakkere conclusie trokken we in onze vorige nieuwsbrief over de 20 ambtelijke bezuinigingsrapporten van april dit jaar zijn. Deze zijn geschreven vanuit een 20ste eeuws denken. De genoemde woorden komen er niet of nauwelijks in voor. Laat staan dat onze ambtenaren internet hanteren als bron voor innovatie, creëren van nieuwe diensten en effectievere werkprocessen.

Vandaag is het tijd om te kijken naar het dossier Openbaar Bestuur en de meningen daarover van de heren en dames politici en ambtenaren. We analyseren hun standpunten en kijken welke kansen ze wel zien en welke ze missen. Maar eerst een korte verhandeling over Mobiliteit en internet.

Openbaar Bestuur en internet

Wanneer we praten over internet en het openbaar bestuur dan zijn er zeker 5 verschillende raakvlakken:

In de kern leggen deze zaken de basis voor de Overheid 2.0 als zijnde een overheid die internet actief inzet om netwerken tussen burgers en met de overheid te verstevigen als ook te komen tot efficiëntere vormen van dienstverlening. Daaraan gerelateerde onderwerpen zijn zaken de nieuwe ambtenaar (Ambtenaar 2.0) en nieuwe vormen van democratie (Democratie 2.0). Maar dat zijn thema’s die we in een andere blog nog maar eens onder de loep moeten nemen.

De meningen van de heren en dames politici

Kijkend naar de verkiezingsprogramma’s dan is duidelijk dat alle partijen veel aandacht besteden aan de kwaliteit en de dienstverlening van het openbaar bestuur. Het CDA wil een slagvaardig openbaar bestuur. Daarbij staat de kwaliteit van de dienstverlening centraal, niet alleen via de digitale weg maar ook via het menselijk contact. D’66 wil een democratisch gelegitimeerd en dienstbaar openbaar bestuur met focus op de kerntaken. D’66 wil vormen van zelfbestuur ondersteund door ICT. Websites van de overheid dienen ook voor visueel beperkten. Bereikbaarheid via telefoon en internet is essentieel. GroenLinks wil een slanker en krachtiger open bestuur. Daarnaast legt ze nadruk op de nieuwe mogelijkheden die internet biedt voor nieuwe vormen van politieke participatie. De PvdA praat in het kader van het openbaar bestuur over een langjarig Nationaal Democratie Akkoord en over een nieuwe bestuursstijl. De PVV wil dat 20% van de ambtenaren afvloeien. De term ‘ openbaar bestuur’ komt bij het programma van de SP niet voor. Wel geven ze het belang aan dat de rol en zeggenschap van de burger verbeterd moet worden. TON wil een platte en efficiënte overheid met focus op de kerntaken. De VVD wil dat de overheid geld bespaart door betere samenwerking, beperking van kerntaken, gemeenschappelijke inkoop en minder inhuur van buitenaf.

De meningen en voorstellen van onze ambtenaren

Het rapport Openbaar Bestuur (pdf) begint met de constatering dat vele mooie voornemens voor een betere en efficiëntere organisatie de afgelopen decennia in de la zijn verdwenen. Deze groep ambtenaren ziet de bezuinigingen als kans om ze weer te reactiveren. Vervolgens gaat het rapport vooral in op bestuurlijke items als omvang van gemeenten, rol van de provincie etc.

Het rapport Bedrijfsvoering (pdf) heeft ook zo’n zin: ‘Productiviteitsverbetering en betere prestaties zijn echt mogelijk. Voorbeelden van samenwerking over de grenzen van de eigen organisatie heen …. laten soms spectaculaire resultaten zien.’ (!) De ambtenaren stellen voor een clustering van de vele organisaties die de Rijksoverheid heeft voor uitvoering en toezicht. Ook is het voorstel om op terreinen als ICT, inkoop, communicatie en vastgoed/huisvesting zaken meer af te stemmen. Dit bespaart tot 2015 1 miljard Euro.

Het meest concreet is het rapport Uitvoering belasting- en premieheffing (pdf) (totale kosten 2 miljard). Voorgestelde maatregelen betreffen onder meer een vrijwel volledig vooringevulde inkomensheffing voor veel belastingplichtigen dan wel een verplichte elektronische aangifte voor alle belastingplichtigen met flankerend beid voor mensen zonder toegang tot internet. Het eerste levert een structurele besparing van 105 miljoen. Bijna schokkend is de constatering dat het vereenvoudigen van de regelgeving en een IT-structuur die daarop is aangepast, waarschijnlijk leidt tot een besparing van meer dan 0,4 miljard (!!). Dit is niet meegeteld in de totaalberekening en ook ontbreekt een tijdpad en aanpak om versneld deze variant uit te voeren. Een gemiste kans om op korte termijn internet en IT innovatief in te zetten.

Onze conclusies

• Op terrein van het Openbaar Bestuur en internet valt nog veel te verbeteren in de zin van betere informatie, betere online-dienstverlening als ook beter uitgelijnde processen binnen en tussen de overheidsorganisaties als ook tussen de overheid enerzijds en burgers, bedrijven en andere organisaties anderzijds.
• Met hier en daar stevige accentverschillen wil iedere politieke partij een kleine en efficiënte overheid met focus op de kerntaken. Over de manier waarop is minder duidelijkheid en overeenstemming.
• De ambtenaren zien duidelijke kansen om bedrijfsvoering en uitvoering aanzienlijk goedkoper te maken. Met name bij de uitvoering van de belasting- en premieheffing is een wereld te winnen maar hier ontbreekt een duidelijk en versnellend tijdpad. Men benoemt de kans en daar blijft het bij! Jammer!
• Deze ambtelijke rapporten geven aan wat er op het niveau van de Rijksoverheid bespaard kan worden op het punt van uitvoering door een gerichte inzet van internet en ICT. Een voorbeeld na te volgen door de andere bestuurslagen in dit land!

Morgen kijken we naar het dossier Innovatie en Onderwijs en wat onze politici en ambtenaren daarvan vinden. We kijken naar welke kansen zij zien en benutten, en welke kansen ze laten liggen op dit terrein. Reageer vooral op onze blogs! We stellen uw reactie zeer op prijs!!